Functionalist architecture of schools in the Silesian Voivodeship in the interwar period

Authors

  • Irma Kozina emerita Author

DOI:

https://doi.org/10.63903/ZaranieSlaskie.11.4

Keywords:

architecture, schools, modernism, Silesian Voivodeship, interwar period

Abstract

The starting point for writing an article on modernist school buildings erected in the Silesian Province during the interwar period was information taken from the biographical note on Leon Dietz d’Army, an architect working in Katowice, who was credited with developing modular solutions for the construction of standardised buildings of this type. In the course of the research, it turned out that relatively late, in October 1937, the Silesian Provincial Office sent an identical letter to seven local architects inviting them to a meeting on this matter. Apart from the aforementioned d’Arma, the group included Tadeusz Miche­jda, Wojciech Soboń, Zbigniew Rzepecki, Kazimierz Sołtykowski, Odon Litawski and Tadeusz Łobos. Archival research has allowed for detailed findings to be made regarding the construction of a public school in Katowice-Zawodzie, designed by Leon Dietz d’Arma under the supervision of Lucjan Sikorski, which around 1930 was considered the most prestigious school construction project during a period of severe economic crisis.

The history of this construction served as the basis for the conclusion that functionalism became the style of newly built schools not only because of the low cost of solutions that did not strive for dec­orativeness and were based on the use of cheap reinforced concrete technology, but also because of the involvement of local artists in the modern architectural movement. It should also be emphasised that the use of cost-effective technological solutions did not diminish the attention paid to teaching comfort. At that time, educational buildings with central heating, running hot and cold water, electric lighting, and even a swimming pool and a spacious gym for modern gymnastics were considered standard.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Archiwalia:

Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie przeciwko inż. Dietz d’Arma. (1938). Archi¬wum Państwowe w Katowicach (sygn. nr 537/1/37), Katowice, Polska.

Dietz d/Arma Leon. (1918–1939). Wydział Oświecenia Publicznego (sygn. nr 12/27/0/13.7/0.D344), Archiwum Państwowe w Katowicach, Katowice, Polska.

Opracowanie planów na budowę szkół powszechnych. (1937). Budowa i remont szkół powszechnych (sygn. nr 12/27/0/8.1.27/1088), Archiwum Państwowe w Ka¬towicach, Katowice, Polska.

Plac Gwarków 1. Katowicka 54. Liceum im. Maczka. (b. d.). Archiwum Urzędu Mia¬sta Katowice (sygn. nr 1/668), Katowice, Polska.

Spółka Akcyjna „Lignoza” w Katowicach. (1895–1945). Archiwum Państwowe w Ka¬towicach (sygn. nr 12/433/0), Katowice, Polska.

Ul. Panewnicka 13. Szkoła Powszechna w Załężu. (b. d.). Archiwum Urzędu Miasta w Katowicach (sygn. nr 2/516 b,c,d,e), Katowice, Polska.

Ul. Bogucicka 3. Plany Szkoły w Zawodziu. (1929–1933). Archiwum Urzędu Miasta w Katowicach (sygn. nr 2/36), Katowice, Polska.

Ul. Boya Żeleńskiego 30. Szkoła mniejszości niemieckiej. (b. d.). Archiwum Urzędu Miasta w Katowicach (sygn. nr 2/352), Katowice, Polska.

Ul. Dekerta 1. Szkoła Podstawowa nr 17. (b. d.). Archiwum Urzędu Miasta Katowice (sygn. nr 2/172A), Katowice, Polska.

Druki zwarte:

Borowik, A. (2012). Słownik Architektów, Inżynierów i Budowniczych związanych z Katowicami w okresie międzywojennym. Wydawnictwo Uniwersytetu Ślą¬skiego.

Glimos-Nadgórska, A. (2000). Polskie szkolnictwo powszechne województwa śląskie¬go (1922–1939). Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Modern Architecture. International exhibition. New York Feb. 10 to March 23, 1932. New York: Museum of Modern Art [katalog].

Odorowski , W. (1994). Architektura Katowic w latach międzywojennych 1922–1939. Muzeum Śląskie.

Oslislo, M. (2023). Mój Bauhaus jest lepszy od twojego. W I. Kozina & M. Oslislo (Red.), W stronę Bauhausu (s. 7–32). Akademia Sztuk Pięknych.

Oswalt, Ph. (2023). Bauhaus. Przemilczane kryzysy. W I. Kozina & M. Oslislo (Red.), W stronę Bauhausu (s. 33–52). Akademia Sztuk Pięknych.

Sprawozdanie Administracyjne Miasta Katowic za rok 1931/32. (1932). Magistrat miasta Katowic.

Sprawozdanie Administracyjne Miasta Katowic za rok 1938/39. (1939). Magistrat miasta Katowic.

Stachura, E. (2000). Życie i twórczość architekta Tadeusza Michejdy. W L. Szaraniec (Red.), O polski Śląsk: Tadeusz Michejda (1895–1955), Władysław Michejda (1896–1943) (s. 27–62). Muzeum Śląskie.

Syska A. & Kiełkowski T. (2015). Styl gotycki wyklucza się. Międzywojenna archi¬tektura w województwie śląskim. Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego.

(1930). Wiadomości Administracyjne Miasta Katowic. Styczeń–Luty 1930, 3(1–2). https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/199003

(1932). Wiadomości Administracyjne Miasta Katowic. Styczeń–Marzec 1932, 4(1–2,3). https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/199017

(1933). Wiadomości Administracyjne Miasta Katowic. Październik–Grudzień 1933, 5(10–12). https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/189317

Artykuły w czasopismach:

1-A Wystawa Międzynarodowa Architektury Nowoczesnej w Warszawie w Tow. Za¬chęty Sztuk Pięknych od 27.II do 25.III. (1926). Blok, 3(11). https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/288651/edition/275470/blok-revue-international¬-d-avangarde-r-3-1926-nr-11

Behr, A. (1987). Ludwig Mies van der Rohe und das Jahr 1933. Wissenschaftliche Zeitschrift der Hochschule für Architektur und Bauwesen, 33(4–6), 277–281. https://www.db-thueringen.de/servlets/MCRFileNodeServlet/dbt_deriva¬te_00042533/Adalbert_Behr_pdfa.pdf

Dziedziul, A. (1929). Błędne drogi budownictwa polskiego (o polityce samorządów miejskich i gminnych). Przegląd Budowlany, 1(5), 177–179. https://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/publication/5114/edition/4985/content

Gazeta Urzędowa Województwa Śląskiego. (1935). 14(46). https://sbc.org.pl/dlibra/publication/27440

Kłębkowski, W. (1932). Pierwsze drapacze śląskie. Architektura i Budownictwo, (6), 169–197. https://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/publication/1225/edition/1359/content

Michejda, T. (1932). O zdobyczach architektury nowoczesnej. Architektura i Budow¬nictwo, (5), 137–152. https://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/1358/PDF/04ar¬bud32_nr_5.pdf

Przegląd Techniczny. (1931). 70(3), 116.

Śląsk w obrazach fotograficznych Jana Bułhaka, wystawa w Muzeum w Gliwicach, kurator: Marek Meschnik, 27 stycznia – 12 kwietnia 2021, https://muzeum.gliwice.pl/pl/wystawa/slask-w-obrazach-fotograficznych-jana-bulhaka

Published

2025-12-30

How to Cite

Functionalist architecture of schools in the Silesian Voivodeship in the interwar period. (2025). Zaranie Śląskie, 11, 87-103. https://doi.org/10.63903/ZaranieSlaskie.11.4