Hałdy czy pola? Rzeczywisty krajobraz przed powstaniem Parku Śląskiego w świetle źródeł z lat 50. XX wieku

Abstrakt

Artykuł stanowi krytyczną analizę dominującej narracji dotyczącej terenu, na jakim powstał Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku (WPKiW) – obecny Park Śląski. Autor podważa utrwalony w literaturze, mediach i przekazach instytucjonalnych obraz obszaru przyszłego parku jako zdegradowanego, postindustrialnego pustkowia. Na podstawie źródeł archiwalnych, prasowych i fotograficznych wykazuje, że przeważająca część obszaru przyszłego WPKiW miała charakter rolniczy. W szczególności analizie poddano studium terenu z 1950 roku, z którego wynika, że większość powierzchni przeznaczonej pod budowę WPKiW stanowiły grunty orne średniej klasy. Uzupełnieniem są relacje prasowe, a także fotografie ukazujące uporządkowany krajobraz rolniczy. Autor wskazuje, że wizja „księżycowego krajobrazu” była konstruktem propagandowym, który zaczął dominować w przekazach medialnych dopiero od 1954 roku w związku z regionalnym programem rekultywacji hałd i nieużytków.
Artykuł dowodzi, że narracja o całkowitej degradacji terenu przed powstaniem WPKiW nie znajduje potwierdzenia w dokumentach źródłowych. Przeciwnie – dostępne materiały wskazują na zróżnicowany, w przeważającej mierze rolniczy charakter przestrzeni, co pozwala na rewizję mitu założycielskiego Parku Śląskiego i jego reinterpretację w kontekście rzeczywistego dziedzictwa krajobrazowego i urbanistycznego Górnego Śląska.