Spoil Heaps or Farmlands? The Landscape before the Founding of Silesian Park According to 1950s Sources
DOI:
https://doi.org/10.63903/ZaranieSlaskie.11.6Keywords:
Upper Silesia, Silesian Park, landscape, propaganda, mythsAbstract
This article offers a critical analysis of the dominant narrative concerning the area on which the Voivodeship Park of Culture and Recreation (WPKiW) – today’s Silesian Park – was established. The author challenges the entrenched image, perpetuated in literature, media, and institutional picture of the future park, as a degraded, post-industrial wasteland. On the basis of archival sources, press and photographs, the study demonstrates that the majority of the land designated for the WPKiW had an agricultural character. Particular attention is given to a 1950 terrain survey, which shows that most of the area intended for the park consisted of medium-quality arable land. Supplementary evidence includes press reports and photographs depicting an organized agricultural landscape. The narrative of total land degradation before the park’s creation finds no confirmation in the sources. On the contrary, the available materials point to a diverse, predominantly agricultural environment, enabling a revision of the founding myth of Silesian Park. The author argues that the vision of a „lunar landscape” was a propagandistic construct that began to dominate media discourse only from 1954 onwards, in connection with the regional program for the reclamation of spoil heaps and wastelands.
Downloads
References
Archiwalia
Założenia i opis projektu Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku dla miast Za¬głębia. (1950). Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Archiwum Parku Śląskiego, Chorzów, Polska.
Projekt techniczny na zagospodarowanie Rejonu Parkowo-Leśnego i Stacji PIHM-u w W. P. K. i W. w Stalinogrodzie. (1955). Układ gleb (512/11 J/4/110, 3/), Achiwum Parku Śląskiego, Chorzów, Polska.
Steckel, M. (1937). 21 zdjęć z biedaszybów – (album całość). Śląska Biblioteka Cyfro¬wa. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/384035
Literatura
Bębnik, G. (2015). Stadion Śląski i Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie. W B. Linek & A. Michalczyk (Red.), Leksykon mitów, symboli i bohaterów Górnego Śląska XIX–XX wieku (s. 449–452). Państwowy Instytut Naukowy i Instytut Śląski w Opolu.
Korol-Chudy, A. (2020). Kiedy Katowice były Stalinogrodem... 1953–1956. Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach.
Czubaj, P. (2025). Park Śląski jako przykład unikatowego dziedzictwa kulturowego oraz przyrodniczego Górnego Śląska – analiza wartości oraz zagrożeń. W M. Żmudzińska-Nowak & R. Radziewicz-Winnicki (Red.), Dziedzictwo prze¬strzenne Górnego Śląska w procesie przekształceń: szanse i zagrożenia (s. 36-60). Wydawnictwo Politechniki Śląskiej. https://delibra.bg.polsl.pl/dlibra/publication/90413/edition/80494/content
Niemirski, W. & Słotwiński, K. (Red.). (1963). Śląski Park Kultury. Wydawnictwo „Śląsk”.
Sekuła, M. (2010). Krajobraz tworzą ludzie. Wydawnictwo WPKiW S.A.
Walczak, J. (2002). Jerzy Ziętek. Biografia Ślązaka. Wydawnictwo „Śląsk”.
Ziemba, S. (1954). Od Katowic do Stalinogrodu. Wydawnictwo Literackie.
Knobelsdorf, W. (Red.). (1972). Oaza pod rudym obłokiem. Wydawnictwo „Śląsk”.
Prasa
500-hektarowy park kultury w Zagłębiu Śląskim. (1950, 24–26 grudnia). Życie War¬szawy, 7(354), 3. https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/71321/edition/66803/content
Boergerowa, K. (1953, 18 grudnia). Zielony park Czarnego Śląska. Trybuna Robotni¬cza, (171), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/99318
Górnicze wczoraj… i dziś. (1951, 24–25 listopada). Trybuna Robotnicza, (305), 4. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/87187
O, R. (1954, 22 lipca). Dla wypoczynku i zdrowia. Dziennik Zachodni, 10(173), 7. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/503497
Niemiec, W. (1953). Park Kultury i Wypoczynku w Stalinogrodzie. Architektura, (11), 273-278. https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/82332/edition/80840/content
Robliczek, J. (1951, 14 stycznia). Gdzie spotkamy się po pracy. Trybuna Robotnicza, (13), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/86854
Śladem akcji zazieleniania w centrum przem. węglowego. (1951, 16 czerwca). Dzien¬nik Zachodni Wieczór, 6(141), 2. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/526239
Plany zazieleniania czarnego Śląska realizuje się w woj. stalinogrodzkim już od zimy... (1954, 23 lutego). Trybuna Robotnicza, (45), 4. https://sbc.org.pl/dli¬bra/publication/89289
Waliński, S. (1954, 23 kwietnia). Wśród hałd zaszumi las. Wizja Zielonego Śląska. Dziennik Zachodni, 10(96), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/503418
Bor., Z. (1950, 13 lipca). Więcej dbałości o czystość! Nie spotkamy się w Dolinie Szwajcarskiej. Dziennik Zachodni – Wieczór, (159), 2. https://sbc.org.pl/dli¬bra/publication/525744
Zieleń drzew i krzewów pokryje w roku bieżącym setki hektarów ziemi w woje¬wództwie stalinogrodzkim. (1954, 26 lutego). Dziennik Zachodni – Wieczór, (47), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/529300
Ziętek, J. (1953, 20 maja) Czarny Śląsk będzie zielony. Dziennik Zachodni, 9(119), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/516678
Żabiński, J. (1951, 2 listopada). Piękna wizja śląskiego zoo. Dziennik Zachodni – Wieczór, (258), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/526357
Strony internetowe
Historia parku. (b. d.). Tauron Park Śląski (strona oficjalna). https://parkslaski.pl/historia-parku
Park Śląski (Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku), Chorzów – 1955 rok, stare zdjęcia. (b. d.). Polska na fotografii. https://www.fotopolska.eu/2374530,cho¬rzow-al-rozana-park-slaski,zdjecie.html
Zdjęcia lotnicze, Katowice - 1944 rok, stare zdjęcia. (b. d.). Polska na fotografii. ht-tps://www.fotopolska.eu/1053575,katowice-zdjecia-lotnicze,zdjecie.ht¬ml?a=17744.5&b=2287.5&c=1
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Zaranie Śląskie

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Since transitioning to a digital format, the journal has been operating under open access, meaning all content is freely available to users and institutions.
In issue 8 (2022), published articles are licensed under the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) license.
The full license text is available at: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Since issue 9 (2023), published articles are licensed under the Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) license.
The full license text is available at: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl.
