Spoil Heaps or Farmlands? The Landscape before the Founding of Silesian Park According to 1950s Sources

Authors

  • Tomasz Borówka Zaranie Śląskie Author

DOI:

https://doi.org/10.63903/ZaranieSlaskie.11.6

Keywords:

Upper Silesia, Silesian Park, landscape, propaganda, myths

Abstract

This article offers a critical analysis of the dominant narrative concerning the area on which the Voivode­ship Park of Culture and Recreation (WPKiW) – today’s Silesian Park – was established. The author challenges the entrenched image, perpetuated in literature, media, and institutional picture of the future park, as a degraded, post-industrial wasteland. On the basis of archival sources, press and photographs, the study demonstrates that the majority of the land designated for the WPKiW had an agricultural char­acter. Particular attention is given to a 1950 terrain survey, which shows that most of the area intended for the park consisted of medium-quality arable land. Supplementary evidence includes press reports and photographs depicting an organized agricultural landscape. The narrative of total land degradation before the park’s creation finds no confirmation in the sources. On the contrary, the available materials point to a diverse, predominantly agricultural environment, enabling a revision of the founding myth of Silesian Park. The author argues that the vision of a „lunar landscape” was a propagandistic construct that began to dominate media discourse only from 1954 onwards, in connection with the regional program for the reclamation of spoil heaps and wastelands.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Archiwalia

Założenia i opis projektu Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku dla miast Za¬głębia. (1950). Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, Archiwum Parku Śląskiego, Chorzów, Polska.

Projekt techniczny na zagospodarowanie Rejonu Parkowo-Leśnego i Stacji PIHM-u w W. P. K. i W. w Stalinogrodzie. (1955). Układ gleb (512/11 J/4/110, 3/), Achiwum Parku Śląskiego, Chorzów, Polska.

Steckel, M. (1937). 21 zdjęć z biedaszybów – (album całość). Śląska Biblioteka Cyfro¬wa. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/384035

Literatura

Bębnik, G. (2015). Stadion Śląski i Park Kultury i Wypoczynku w Chorzowie. W B. Linek & A. Michalczyk (Red.), Leksykon mitów, symboli i bohaterów Górnego Śląska XIX–XX wieku (s. 449–452). Państwowy Instytut Naukowy i Instytut Śląski w Opolu.

Korol-Chudy, A. (2020). Kiedy Katowice były Stalinogrodem... 1953–1956. Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach.

Czubaj, P. (2025). Park Śląski jako przykład unikatowego dziedzictwa kulturowego oraz przyrodniczego Górnego Śląska – analiza wartości oraz zagrożeń. W M. Żmudzińska-Nowak & R. Radziewicz-Winnicki (Red.), Dziedzictwo prze¬strzenne Górnego Śląska w procesie przekształceń: szanse i zagrożenia (s. 36-60). Wydawnictwo Politechniki Śląskiej. https://delibra.bg.polsl.pl/dlibra/publication/90413/edition/80494/content

Niemirski, W. & Słotwiński, K. (Red.). (1963). Śląski Park Kultury. Wydawnictwo „Śląsk”.

Sekuła, M. (2010). Krajobraz tworzą ludzie. Wydawnictwo WPKiW S.A.

Walczak, J. (2002). Jerzy Ziętek. Biografia Ślązaka. Wydawnictwo „Śląsk”.

Ziemba, S. (1954). Od Katowic do Stalinogrodu. Wydawnictwo Literackie.

Knobelsdorf, W. (Red.). (1972). Oaza pod rudym obłokiem. Wydawnictwo „Śląsk”.

Prasa

500-hektarowy park kultury w Zagłębiu Śląskim. (1950, 24–26 grudnia). Życie War¬szawy, 7(354), 3. https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/71321/edition/66803/content

Boergerowa, K. (1953, 18 grudnia). Zielony park Czarnego Śląska. Trybuna Robotni¬cza, (171), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/99318

Górnicze wczoraj… i dziś. (1951, 24–25 listopada). Trybuna Robotnicza, (305), 4. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/87187

O, R. (1954, 22 lipca). Dla wypoczynku i zdrowia. Dziennik Zachodni, 10(173), 7. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/503497

Niemiec, W. (1953). Park Kultury i Wypoczynku w Stalinogrodzie. Architektura, (11), 273-278. https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/82332/edition/80840/content

Robliczek, J. (1951, 14 stycznia). Gdzie spotkamy się po pracy. Trybuna Robotnicza, (13), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/86854

Śladem akcji zazieleniania w centrum przem. węglowego. (1951, 16 czerwca). Dzien¬nik Zachodni Wieczór, 6(141), 2. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/526239

Plany zazieleniania czarnego Śląska realizuje się w woj. stalinogrodzkim już od zimy... (1954, 23 lutego). Trybuna Robotnicza, (45), 4. https://sbc.org.pl/dli¬bra/publication/89289

Waliński, S. (1954, 23 kwietnia). Wśród hałd zaszumi las. Wizja Zielonego Śląska. Dziennik Zachodni, 10(96), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/503418

Bor., Z. (1950, 13 lipca). Więcej dbałości o czystość! Nie spotkamy się w Dolinie Szwajcarskiej. Dziennik Zachodni – Wieczór, (159), 2. https://sbc.org.pl/dli¬bra/publication/525744

Zieleń drzew i krzewów pokryje w roku bieżącym setki hektarów ziemi w woje¬wództwie stalinogrodzkim. (1954, 26 lutego). Dziennik Zachodni – Wieczór, (47), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/529300

Ziętek, J. (1953, 20 maja) Czarny Śląsk będzie zielony. Dziennik Zachodni, 9(119), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/516678

Żabiński, J. (1951, 2 listopada). Piękna wizja śląskiego zoo. Dziennik Zachodni – Wieczór, (258), 3. https://sbc.org.pl/dlibra/publication/526357

Strony internetowe

Historia parku. (b. d.). Tauron Park Śląski (strona oficjalna). https://parkslaski.pl/historia-parku

Park Śląski (Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku), Chorzów – 1955 rok, stare zdjęcia. (b. d.). Polska na fotografii. https://www.fotopolska.eu/2374530,cho¬rzow-al-rozana-park-slaski,zdjecie.html

Zdjęcia lotnicze, Katowice - 1944 rok, stare zdjęcia. (b. d.). Polska na fotografii. ht-tps://www.fotopolska.eu/1053575,katowice-zdjecia-lotnicze,zdjecie.ht¬ml?a=17744.5&b=2287.5&c=1

Published

2025-12-30

How to Cite

Spoil Heaps or Farmlands? The Landscape before the Founding of Silesian Park According to 1950s Sources. (2025). Zaranie Śląskie, 11, 137-150. https://doi.org/10.63903/ZaranieSlaskie.11.6

Most read articles by the same author(s)